۲۵مه ۲۰۲۵ - محققان در یک مطالعه ی جدید دریافتند که بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه (CKD)، به ویژه در مراحل ۳ تا ۵، تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) پایینی دارند که خطر ابتلا به پوکی استخوان (OP) را در آنها افزایش می ‌دهد. همچنین، یک همبستگی منفی بین شدت CKD و BMD و بین استرس اکسیداتیو  (OS) و BMD وجود دارد. بنظر می رسد که استرس اکسیداتیو در توسعه پوکی استخوان در بیماران CKD نقش دارد.

این مطالعه مقطعی که در ژورنال BMC Nephrology منتشر شده است، ارتباط بین استرس اکسیداتیو و تراکم مواد معدنی استخوان را در بین بیماران مصری با مراحل مختلف CKD بررسی کرد. در حالی که پوکی استخوان در حال حاضر به عنوان یک عارضه شایع در CKD شناخته می ‌شود، نقش دقیق استرس اکسیداتیو در ایجاد تحلیل استخوان همچنان نامشخص است. دکتر Samah M. Akab و همکارانش از گروه پزشکی داخلی، دانشکده پزشکی دختران، دانشگاه الازهر در مصر، با هدف روشن کردن این رابطه برای هدایت استراتژی ‌های پیشگیری بهتر، این مطالعه را انجام دادند.

برای این منظور، محققان یک مطالعه مورد-شاهدی شامل ۱۵۰بزرگسال مبتلا به بیماری مزمن کلیه(مراحل ۱تا ۵بر اساس دستورالعمل ‌های KDIGO سال ۲۰۲۴) و ۱۵۰فرد سالم به عنوان گروه کنترل انجام دادند. شرکت‌ کنندگان مبتلا به بیماری مزمن کلیه بر اساس میزان فیلتراسیون گلومرولی تخمینی خود به سه گروه تقسیم شدند: مراحل ۱-۲، ۳-۴ و مرحله ۵. تراکم مواد معدنی استخوان در سه محل - ستون فقرات کمری، گردن استخوان ران یا فمور و رادیوس دیستال - با استفاده از جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه (DEXA) اندازه‌ گیری شد. علاوه بر این، نشانگرهای استرس اکسیداتیو، از جمله ۸-هیدروکسی-۲'-دئوکسی گوانوزین(8-OHdG) و مالون دی آلدئید (MDA)، همراه با پاراکسوناز-۱(PON1)، شاخص دفاع آنتی‌ اکسیدانی، ارزیابی شدند.

این مطالعه به یافته‌ های زیر منجر شد:

•  بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه (CKD) در مقایسه با افراد سالم، نمرات T تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) کمتری داشتند.

• اندازه ‌گیری‌ های BMD در ستون فقرات کمری(LS)، گردن استخوان ران (FN) و رادیوس دیستال(DR)  در مراحل مختلف CKD به طور قابل توجهی متفاوت بود.

•  تجزیه و تحلیل تعقیبی(Post hoc) نشان داد که بیماران در مراحلیک و دو بیماری مزمن کلیوی در مقایسه با بیماران در مراحل 3 و4  و مرحله ی 5، نمرات BMD بالاتری در هر سه محل داشتند.

•  هیچ تفاوت قابل توجهی در نمرات BMD بین مراحل 3 و 4 بیماری مزمن کلیوی و مرحله ی 5 این بیماری مشاهده نشد.

•  سطح نشانگرهای استرس اکسیداتیو- 8-OHdG وMDA - با پیشرفت CKD افزایش یافت.

•  فعالیت آنتی ‌اکسیدانی، که با سطح PON-1 نشان داده می ‌شود، با افزایش شدت CKD کاهش یافت.

•  همبستگی مثبت معنی ‌داری بین سطح PON-1 و BMD یافت شد.

•  سطوح بالاتر-OHdG 8 و MDA با BMD پایین‌ تر مرتبط بودند و همبستگی منفی را نشان دادند.

•  سطوح-OHdG 8 و MDA با افزایش سطح آلکالین فسفاتاز و فسفر ارتباط مثبت داشتند.

•  این نشانگرهای استرس اکسیداتیو با سطح کلسیم و ویتامین D همبستگی منفی داشتند.

•  سطح PON-1 همبستگی مثبت معناداری با ویتامین D و کلسیم نشان داد.

این یافته ‌ها تأکید می ‌کنند که استرس اکسیداتیو نه تنها با پیشرفت بیماری مزمن کلیه (CKD) بدتر می ‌شود، بلکه ممکن است نقش مهمی در تضعیف ساختار استخوان نیز داشته باشد و در نتیجه به خطر پوکی استخوان کمک کند. به گفته نویسندگان، پرداختن به استرس اکسیداتیو می ‌تواند رویکردی ارزشمند برای حفظ سلامت استخوان در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه باشد.

این تحقیق بر نیاز به غربالگری زودهنگام و استراتژی‌ های مدیریتی با هدف قرار دادن استرس اکسیداتیو برای کاهش بار پوکی استخوان در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه تأکید می‌ کند.

منبع:

https://medicaldialogues.in/nephrology/news/oxidative-stress-in-severe-ckd-patients-may-mediate-decline-in-bmd-and-osteoporosis-development-study-finds-148607